GÃ SAMURAI VÀ CON MÈO

Một gã samurai câu mãi mới được một con cá khá to, gã vui vẻ xiên con cá và cho lên đống lửa. Cá sắp chín, mùi thơm phức, gã rút bầu rượu ra chuẩn bị nhắm rượu với cá nướng. Bỗng "meo" một tiếng, một con mèo trong bụi rậm nhảy ra, vồ lấy con cá tha vào bụi rậm. Gã giận dữ đuổi theo, nhanh như cắt rút kiếm ra chém con mèo thành hai mảnh. Ngay sau đó hắn cảm thấy hối hận và thương con mèo, hắn cảm thấy mình vừa phạm phải một tội ác to lớn. Một samurai có thể bình thản chém đầu một đối thủ, nhưng không bao giờ rút kiếm chém bừa người vô tội, người yếu đuối, vì trong danh dự của một samurai thì samurai luôn là kẻ mạnh, kẻ đại trượng phu. Hắn bị ám ảnh to lớn vì trong phút giận giữ đó đã không kiềm chế được mình. "Meo meo", tiếng con mèo cứ ám ảnh tâm trí hắn.

Suốt trên đường về nhà, hắn chỉ nghe thấy tiếng meo, làm hắn bối rối sợ hãi như có ai chê cười hắn. Người ta chào hắn bằng tiếng meo. Họ nói chuyện với nhau cũng bằng tiếng meo. Về nhà vợ hắn mời hắn ăn cơm, hắn cũng nghe thấy vợ kêu meo meo. Hắn mất ăn mất ngủ, lo lắng sợ hãi.

Mấy hôm như thế, cái tiếng meo ấy cứ văng vẳng bên tai, hắn mệt mỏi kiệt quệ, phải tìm đến gặp thầy mình là một thiền sư. Hắn kể xong, thiền sư quát:

- Đường đường là một đấng võ sĩ đạo, thế mà ngươi không thể thắng nổi một tiếng mèo kêu. Ngươi không xứng đáng là võ sĩ đạo, là đệ tử của ta. Đã hèn nhát, sợ hãi như vậy thì ngươi sống làm gì nữa!

Nói rồi thiền sư rút con dao ra quẳng cho hắn. Ngài nói thêm:

- Vì lòng nhân từ, cũng vì giữ cho ngươi chút danh dự, ta sẽ chém đầu ngươi ngay khi ngươi cắm lưỡi dao vào bụng. Hãy cầm lấy dao đi!

Nói xong, thiền sư tuốt kiếm, đứng ra sau tên samurai, kề lưỡi kiếm gần cổ hắn rồi từ từ đưa lên cao, ngài đã sẵn sàng. Tên Samurai run cầm cập, hắn vẫn còn yêu cuộc sống, nhưng lời thầy không thể trái. Hắn cởi áo ra, cầm con dao lên, mồ hôi chảy ròng ròng, bàn tay run lẩy bẩy. Thiền sư lại hét:

- Còn nghe thấy tiếng meo nữa không?

Tên Samurai nói:

- Dạ con không còn nghe thấy nữa.

- Không nghe thấy nữa, thế thì không đáng phải chết.

Tên Samurai chợt tỉnh ngộ, hắn lại lấy lại được sự bình thản của một võ sĩ đạo.



Chú giải của Ske: Các môn võ thuật của Nhật Bản thường có yếu tố thiền và đạo, ngoài luyện võ còn phải luyện tâm. Một samurai thực thụ thì không những phải có kỹ thuật chiến đấu giỏi, mà còn phải giữ được tâm luôn bình thản, phẳng lặng, đối diện với cái sống chết mà không gợn một nỗi sợ hãi, coi cái chết và sự sống đều nhẹ tựa lông hồng. Vậy nên các võ sư đỉnh cao cũng thường là những thiền sư, có đạo cao đức trọng.

Trở lại câu chuyện, hãy xem tâm người học trò đã có vấn đề gì? Và người thầy đã làm sao để an tâm cho hắn?

Người học trò đó chưa hẳn đã đạt đến đỉnh cao của samurai, hắn dễ nổi giận và xuống tay hạ sát. Hãy nghĩ xem xã hội Nhật bản một thời, cứ đi vài trăm bước lại gặp một người đeo kiếm búi tó củ hành, nếu ai cũng dễ nổi giận và rút kiếm ra, thế thì sẽ có bao nhiêu sinh linh bị chặt làm đôi? Cũng vì vậy mà họ phải được luyện tâm bằng thiền. Tên samurai đó, sau một phút mất bình tĩnh, thì tâm hắn lại chuyển sang ân hận, rồi bị ám ảnh. Hắn bị ám ảnh suốt ngày đến nỗi không ăn không ngủ được. Với cái tâm như thế, nếu đứng trước một cuộc đấu tay đôi với một samurai khác, liệu hắn có đủ tự tin, đủ tập trung mà đối phó với những đường kiếm nhanh như chớp? Chỉ một nháy mắt không tập trung, người hắn có thể đã thành hai khúc như con mèo mà hắn chặt. Cuối cùng thì hắn cũng đủ tỉnh táo một chút để tìm đến người thầy- một thiền sư. Những thiền sư chân chính luôn là bậc thầy chữa tâm bệnh, luôn biết tâm người ta bị bệnh gì và phải chữa ra sao. Ta hãy xem người thầy ấy làm thế nào?

Trước hết là người thầy biết chính xác bệnh của hắn: Tâm hắn bị ám ảnh, không yên vì tiếng meo meo.

Bằng quyền uy của người thầy, ngài đã ra lệnh cho tên samurai đó phải tự sát, đưa hắn về ranh giới giữa cái sống và cái chết. Đối diện với cái chết, đó là một điều thật đáng sợ với mỗi người, trừ những thiền sư đắc đạo. Trong giây phút đối diện với cái chết ấy, bản năng sống của mỗi người mới trỗi dậy mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Bản năng sống mạnh mẽ ấy đã át đi những suy nghĩ vẩn vơ, những ám ảnh, những ước muốn, hy vọng v.v.., lúc đó người ta trở nên tỉnh táo thực sự và cái đầu hoàn toàn tập trung vào giây phút hiện tại ấy. Tiếng meo meo ám ảnh hắn mấy ngày, giờ chợt im bắng đi, hắn trở về với thực tại là ngọn dao đang chĩa vào bụng hắn, lưỡi kiếm đã kề sau gáy hắn, mồ hôi hắn chảy như suối. Và không còn tiếng meo nữa! Vị thầy đã giúp hắn thoát khỏi nỗi ám ảnh, đã giúp tâm hắn trở lại bình thường.

Nếu như sau khi từ biệt thầy, hắn lại nhìn thấy một con mèo và lại bị tiếng meo ám ảnh, thì chả còn gì để nói, để bênh vực hắn nữa! Cũng may mắn, hắn đã tỉnh ngộ ngay. Lần sau, cái kinh nghiệm đối diện với cái chết ấy có thể sẽ giúp hắn không còn vọng tâm về những chuyện khác nữa.



Ta hãy quay trở về với chúng ta. Đừng vội đánh giá tên samurai đó hâm. Chúng ta cũng như hắn cả thôi. Không bị ám ảnh bởi tiếng meo, thì ta cũng luôn bị ám ảnh bởi những tiếng khác, những chuyện khác. Lúc ta ăn, ta cũng chẳng hề ăn, ta đang nghĩ về công việc. Lúc ngủ ta cũng chẳng ngủ, ta đang nhớ lại những chuyện trong ngày. Ta thực tế không hề ăn, không hề ngủ đúng nghĩa, ta luôn nghĩ ngợi, luôn ám ảnh với những ý nghĩ này, ý nghĩ khác, tiếng meo meo cũng ám ảnh ta suốt đó. Ta quên mất rằng, mỗi giây phút đây, tưởng là yên bình nhưng cái chết đang ẩn chứa trong cái yên bình đó, có thể đến với ta bất cứ lúc nào: cháy nhà, tai nạn, điện giật, thiên thạch rơi v.v..., lúc nào cũng có thể xảy đến, gần ta như lưỡi kiếm của người thầy kề bên gáy tên samurai. Thế mà ta vẫn không tỉnh ra, ta vẫn để cho những suy nghĩ vẩn vơ ấy chiếm lấy đầu óc. Ta có hơn gì tên samurai ngốc kia không? Chúng ta có cần ai đó kề lưỡi kiếm sau gáy mình không?

Phật chẳng phải là cái gì to tát, huyền bí cả. Phật chỉ có nghĩa là "người tỉnh thức". Phật là người tỉnh thức, tỉnh thức trong mọi giây phút, không lãng phí một giây nào cho suy nghĩ vẩn vơ. Thế nên Phật mới biết rõ, thấy rõ mọi chuyện, mọi thứ, không phạm phải sai lầm nào. Nếu chúng ta ăn một cách tỉnh táo, biết rõ mình đang ăn, uống nước một cách tỉnh táo, làm việc một cách tập trung không suy nghĩ vẩn vơ, không bị những tiếng "meo meo" ấy ám ảnh, thì chúng ta cũng là những Buddha, những người tỉnh thức. Đạo lý của Thiền Tông là vậy. "Thiền là gì? Là ăn cơm, uống nước, gánh củi, rửa bát, đi tiểu, đi cầu, cái gì cũng là thiền, cái gì cũng là mầu nhiệm".
Chuyện vui cửa Thiền - Page 2 - Lịch Sử Việt Nam